Kemeraltı Hanlar

Büyük Karaosmanoğlu Hanı

İzmir Konak ilçesi Fevzi Paşa Bulvarı ile 913 ve 914. Sokaklar arasında bulunan, Mirkelam oğlu Hanı’na bitişik olan bu Büyük Karaosmanoğlu Han‘ın kitabesi günümüze gelemediğinden yapım tarihi kesinlik kazanamamıştır. Kaynaklarda da yapımı ile ilgili yeterli bilgi bulunmamaktadır. Bununla beraber hanın 1850 tarihinde yapılmış bir planı olduğundan XVIII. yüzyılın sonlarında veya XIX. yüzyılın başlarında yapıldığı sanılmaktadır.

Kesme taş, moloz taş ve tuğladan yapılmış olan bu han, dikdörtgene yakın bir plan düzeni göstermektedir. Kuzey bölümü Fevzi Paşa Bulvarı’nın açılması sırasında yıkılmıştır. Avlulu, iki katlı olan bu hanın günümüze gelebilen bölümlerinden alt katta avlunun doğusunda üç dükkân, güney kanadında beşik tonozlu üç ayrı mekân, batı kanadında dört dükkân ile güneybatı köşesinde de bir dükkân olduğu anlaşılmaktadır. Günümüzde bu yapının doğu kanadının kuzey ucuna yeni bir yapı eklenmiştir. Batı kanadının kuzey ucundaki kalıntılardan da burada bir giriş kapısı olduğu ve avluya bir koridorla açıldığı anlaşılmaktadır.

Hanın ikinci katının batı kanadında beş, güney kanadında dört ve doğu kanadında da iki olmak üzere on bir mekânın bulunduğu görülmektedir. Bunların hepsi manastır tonozlu olup, önündeki revaklara birer kapı ve pencere ile açılmışlardır.

Handa süslemeye yer verilmemiş veya bunlardan çok az kalıntı günümüze gelebilmiştir. Nitekim batı kanadındaki revak kemerlerinde profilli silmeler, revakın güney ucunda da üzeri kireçle kapatılmış mimari bir resim dikkati çekmektedir.

Karaosmanoğlu Ailesi: Orta Asya’dan yola çıkıp Manisa’ya yerleşen bir ailedir. İlk etapta haramilik yaptıkları ve daha sonra İran’la girilen savaşta Osmanlı’nın güvenini kazandıkları kayıtlarda görülüyor. Saruhan’da Osmanlı’nın temsilciliğini yaparlarken, halktan gelen şikâyetler üzerine azledilen aile, devlete başkaldırarak kendi yetkilerini kendilerinin vereceğini ilan etmişler. Osmanlı ile karşı karşıya kalan aile 1770 Çeşme Savaşının patlak vermesi üzerine, affedilerek savunulması önem kazanan İzmir’e gönderilen aile, Sancakkale muhafızlığına atanmış. (Sancakkale bugünkü İnciraltı, Sahilevleri arasındaki burun) Burada aldıkları başarılı neticeler, sarayın dikkatini çekmiş ve değişik dönemlerde ödüllendirilmişler. Ailenin fertleri zamanla Manisa ve İzmir’in çeşitli bölgelerine dağılmışlar. Menemen bölgesinde yerleşen sayısız eserler kazandıran ailenin ferdi Karaosmanoğlu Ali Ağa, şimdiki Aliağa ilçesinin ismiyle anılmasına sebep olmuş.

Yapılan araştırmalara göre Karaosmanoğulları tarafından 108 yapı (cami, medrese, tekke, han, hamam, sübyan mektebi, kütüphane, konak veya ev, çeşme, sebil, hastane) tescil edilmiş olup, bunların on dört tanesi hala ayaktadır. Bunlar arasında, tavan süslemeleri ile ünlü Zeytinliova Karaosmanoğlu Hacı Mustafa Ağa Camii, Bergama Yeni Camii, İzmir Büyük Karaosmanoğlu Hanı, Manisa Yeni Han, Bergama Katır Han, Gördes Çifte Hamamı, Zeytinliova Küçük Hamam, Manisa Hacı Mustafa Ağa Sübyan Mektebi, Manisa Hacı Hüseyin Ağa Kütüphanesi, Manisa Hacı Eyüp Ağa Kütüphanesi, Zeytinliova Karaosmanoğlu Konağı ve sivil yapılar grubu, Bergama Atika Hanım Sebili ve Bergama Karaosmanoğlu Sebili, Kırkağaç Karaosmanoğlu Camii ve Çiftehanlar Camileri sayılabilir. Karaosmanoğlu ailesinin torunları arasında birçok tanıdık isimde yer almaktadır. Yakup Kadri Karaosmanoğlu‘da bu ailenin fertlerinden birisidir.

Fevzipaşa Bulvarı üzerinde bulunan Büyük Karaosmanoğlu Hanı’nın inşa tarihini belgeleyen herhangi bir bulguya rastlanmamaktadır. Ancak hanın, 1850’li yıllardan önce yapıldığı öngörülmektedir. Batısında Mirkelamoğlu Hanı’na komşudur ve Fevzipaşa Bulvarı’nın açılması sırasında gördüğü hasar nedeniyle avlusu ikiye bölünmüş ve avlunun güney parçası tamamen yıkılmıştır.

Büyük Karaosmanoğlu Hanı Nerede? Büyük Karaosmanoğlu’na Nasıl Gidilir?

Yorum Yapın